@Zeikschrift

Madeleijn van den Nieuwenhuizen (27) is mediacriticus op Instagram onder de naam @zeikschrift, werkt als columnist bij Vogue magazine en als onderzoeker bij de City University of New York.

Zeikschrift werd in juli 2016 opgericht en geeft kritiek op seksisme, bodyshaming, racisme, klassisme en heteronormativiteit* in tijdschriften en andere nieuwsmedia. Inmiddels heeft haar account 25.000 volgers! Wij gingen met haar in gesprek over het tegengaan van heteronormativiteit in de media, stereotyperingen van LGBTQ+ vrouwen en progressie in de vorm van 'inclusieve stripjes.'

@Zeikschrift vind hier!

Kun je ons iets vertellen over heteronormativiteit in de media?

In Nederland wordt nog altijd relatief weinig aandacht besteed aan heteronormativiteit. Doordat Nederland het eerste land ter wereld was waar het homohuwelijk was gelegaliseerd, denken veel mensen: 'wij zijn er al.' Ik vind media-analyse een effectieve manier om te laten zien op welke manieren heteronormativiteit zich manifesteert. Zo wordt er in vrijwel alle tijdschriften vanuit gegaan dat de lezers vallen op het andere geslacht. Maar sowieso wordt seksualiteit nog erg nauw en traditioneel gedefinieerd en worden er filosofisch interessante en sociaal complexe gesprekken uit de weg gegaan in de meeste tijdschriften. Aan de ene kant kun je zeggen: ja, maar die blaadjes zijn toch ook niet bedoeld voor sociaal-filosofisch gekeuvel? Maar volgens mij zou je prima op instapniveau fundamentelere vragen kunnen stellen die tornen aan heteroseksualiteit als norm en de binaire standaard van man-vrouw.

[Bron]*

Er zijn bladen die met goede bedoelingen een 'special issue' maken over een bepaalde minderheidsgroep. Maar als je mensen uit minderheidsgroepen zo laat zien, wordt tegelijkertijd ook extra benadrukt dat het uitzonderingen zijn, dat ze afwijken van de norm. Maar wie bepaalt die norm? Dat doen wij zelf.

 

De afwezigheid van LGBTQ+ vrouwen

Afgezien van special issues staan er dan weinig artikelen in die over LGBTQIA-geaardheden praten als iets normaals. In veel vrouwenbladen, bijvoorbeeld, is er een totale afwezigheid van de lesbische seksualiteit. Er zijn  honderden artikelen die gaan over 'de manieren waarop je hém kan pleasen tussen de lakens'. Als je dat genoeg doet zonder ooit aandacht te besteden aan lesbische seksualiteit, ben je dus effectief bezig haar uit te wissen, weg te moffelen. Dat is een politieke daad.

 

Seksuele diversiteit binnen het lezerspubliek

Ik kan me voorstellen dat bladen die bijvoorbeeld prominente seks en liefde rubrieken hebben misschien minder gelezen worden door LGBTIA+ mensen, omdat deze zich daar amper in herkennen. En als wisselwerking denken die redacties misschien: 'als ze ons niet lezen, waarom dan voor hen schrijven? Dit brengt interessante ethische vragen met zich mee.' Want ik snap best dat je je als blad richt tot het lezerspubliek.. Maar je hebt er natuurlijk een hand in wie dat zijn. Een belangrijke vraag is dan: in hoeverre ligt de verantwoordelijk bij de redacties om diversiteit te implementeren onafhankelijk van het lezerspubliek? Hoe dan ook kunnen we vaststellen dat er een disproportionele kloof is in de aandacht die er besteed wordt aan de normatief dominante groep en minderheden. 

 

Denk je dat er meer behoefte is aan magazines speciaal voor LBTQ+ vrouwen?  

Ik denk dat die behoefte er absoluut is, zeker wanneer je jezelf verder zo weinig terugziet op andere plekken. Het fijne aan media die specifiek zijn toegewijd aan minderheidsissues, zoals Zij aan Zij, is dat er meer ruimte is om dieper op het onderwerp in te gaan. En dat het geschreven wordt door mensen die weten waar ze het over hebben. Er is dus zeker een toegevoegde waarde aan het hebben van niche-plekken, maar tegelijkertijd zou je ook graag zien dat er niet een totale onzichtbaarheid is op andere mainstream platformen.

Hoe definieer jij je seksuele geaardheid?

Ik heb zelf alleen nog maar relaties met mannen gehad, en noem mezelf meestal heteroseksueel. Tegelijkertijd staat het binaire denken me tegen, voelt dat niet intuïtief voor me. Mannelijkheid en vrouwelijkheid bevinden zich op een spectrum en zijn ten dele sociaal-maatschappelijke constructen. Maar in de praktijk val ik vrijwel altijd op mensen die toch duidelijk in de maatschappelijke categorie man vallen. Net zo goed vind ik dat lesbische vrouwen kunnen zeggen 'ik val op vrouwen' zonder dat ik wijsneuzerig zeg: 'ja maar wat bedoel je daarmee, vrouw?' Er is een maatschappelijke realiteit van gendercategorisering waarin we zijn grootgebracht, en er zijn filosofische en antropologische vragen die we stellen over de mate waarin we ons verhouden tot constructen en normen, en wat het allemaal betekent, wat we willen dat het betekent. Afijn, ik denk weleens: hoe zou mijn seksualiteit zijn als ik was opgegroeid in een maatschappij die meer ruimte liet, minder ideeën oplegde? Hoogstwaarschijnlijk meer fluïde.

 

'Twee soorten' lesbische vrouwen in de media

Ik kom uit 1991 en ben dus opgegroeid in de jaren '90. In Nederlandse en Engelstalige series en films werden lesbiennes toentertijd vrijwel altijd stereotyperend afgebeeld. Butch, kort haar, dubbel denim, mannelijk, dat soort dingen. Daar is uiteraard niks mis mee, maar het was wel het enige beeld, en het werd gestereotypeerd als een - op verschillende manieren - onaantrekkelijk beeld. Het is goed om zo iemand  vertegenwoordigd te zien, maar vaak gebeurt het niet op een respectvolle manier.  Je reduceert namelijk een seksualiteit tot één beeld, én doet dat op een hele lacherige, ridiculiserende manier. Ik groeide op met dat soort stereotypes. Je kunt niet verwachten dat dat geen impact heeft.

Dit heeft te maken met het feit dat de filmindustrie heel lang door mannen werd gedomineerd, dus de 'male gaze' speelt hierin ook een rol. Hierdoor werden vrouwen die seks hadden met vrouwen ofwel geportretteerd als 'butch en onaantrekkelijk' of geseksualiseerd als 'lust voor de man', op een bijna pornografische manier. Gelukkig is hier de afgelopen jaren verandering in gekomen, voornamelijk doordat de tijdsgeest in het algemeen is veranderd in de Westerse wereld, en omdat er nu meer mooie films en series worden gemaakt door vrouwen zelf.

 

 

Inclusievere stripjes in Cosmopolitan

Daarnaast zie je in de bladenindustrie de afgelopen vijf jaar in Nederland wel degelijk verbeteringen.  Zo heb ik laatst de hoofdredactrice van de Cosmopolitan gesproken op de radio over hun rubriek 'love and men.' Ze zei: 'Goed dat je dit aankaart van die heteronormativiteit, daar willen we wat aan gaan doen.' Inmiddels is Cosmopolitan op de goede weg met veel inclusievere stripjes of illustraties bij artikelen. En in hun rubrieken over seks en liefde gaat het weleens over lesbische of niet-heteroseks.  Maar dat is heel recent. Het is gewoon iets wat heel lang niet in de mainstream media is gebeurd.

 

Kunnen wij zelf iets doen om heteronormativiteit tegen te gaan in de media?  

De afgelopen drie jaar heb ik gemerkt dat veel mensen de media zien als een 'ondoordringbaar blok'. Maar ook journalisten zijn gewoon mensen, in de maatschappij. Dus als jij bijvoorbeeld tijdens het lezen van een blad denkt van: 'jezus, alweer een rubriek met alleen maar heteroseksuelen,' gewoon mailen! Ze lezen bijna altijd alles en ze reageren ook op bijna alles. Als die vraag naar verandering groter wordt, bevordert dit ook de zichtbaarheid van minderheden. En als je kritiek krijgt, blijft dat hangen. Dit geldt voor iedereen. Je kunt er in ieder geval zeker van zijn dat diegene er over nadenkt. En soms is alleen dat al het begin van een revolutie.

*

 

Blijf op de hoogte!

 

Reacties

Log in om reacties te lezen en zelf te reageren. Of praat mee op Facebook!

Recent nieuws:

Zoekresultaten 'lesbisch'

'Lesbian' is niet hetzelfde als 'lesbian porn': Google past algoritme aan na protestactie op social media van #SEOlesbienne.

Lees verder

The L word: TRAILER!

Oude bekenden en nieuwe gezichten: Generation Q is coming! Bekijk nu de officiële trailer van de langverwachte sequel!

Lees verder

LBQ Women's Conference

Eerste mondiale LBQ-vrouwen conferentie in Kaapstad, Zuid-Afrika: Empoweren met queer healing en een lesbisch huwelijksaanzoek.

Lees verder
Meer nieuws & achtergronden