Mooi begin van het jaar: Yosha Iglesias (36) zag haar grootste droom werkelijkheid worden. Ze voldoet aan alle eisen om bij het schaken de titel internationaal vrouwenmeester ('woman international master', WIM). Ze schrijft daarmee geschiedenis, want ze is de eerste transgenderspeler ooit die het zo ver schopt. De titel is nog niet officieel van haar; de internationale schaakfederatie FIDE moet nog toestemmen. Na het toernooi liet ze op 3 januari aan chess.com weten: 'I am exhausted, but so relieved and happy!'   

Hoe zit het precies met die FIDE-regelgeving? Immers: In de atletiek worden transvrouwen sinds 31 maart 2023 uitgesloten van wedstrijden. Ook in de schaakwereld zijn er afgelopen zomer nieuwe regels ingevoerd: het overkoepelend orgaan van de schaakbonden FIDE (Fédération Internationale des Échecs) verkondigde dat vanaf 21 augustus 2023 transgenders uitgesloten kunnen worden. Schaken is wat gender betreft een bijzondere sport. Zo zijn er in de schaakwereld geen wedstrijden alleen voor mannen, maar er zijn wel gemengde toernooien en wedstrijden voor vrouwen.

Nieuwe regels voor transgenders

De nieuwe regels voor transgenders van de FIDE bevatten een aantal belangrijke punten die voor sommige spelers zullen zorgen voor uitsluiting.

Transgenderpersonen moeten een erkenningsverzoek indienen bij de FIDE en daarbij 'voldoende bewijs' aanleveren. In het regelement geeft de FIDE aan dat zij erkenning verlenen aan een transgender, als deze zich met hetzelfde gender identificeert als buiten het schaak-leven. Daarnaast is het verplicht dat de identiteit ook bevestigd is door de nationale autoriteiten en een formeel veranderingsproces.

Sophie Schers, beleidsadviseur bij Transgender Netwerk Nederland, noemde dit (in de Volkskrant) een onbegrijpelijk besluit. 'In veel landen is het wettelijk helemaal niet mogelijk om je geslacht te wijzigen. Geen enkele trans-schaker uit zo'n land kan nu nog deelnemen aan vrouwencompetities. Dan heb je het niet over administratie, maar over uitsluiting.' 

Yosha Iglesias liet aan de BBC (augustus 2023) weten dat het een schandalige situatie is die onnodig leed zal veroorzaken. Jennifer Shahade, meervoudig Amerikaans schaakkampioen bij de vrouwen, noemt de beslissing belachelijk en gevaarlijk.

Hoewel de regels alleen gelden voor de competities van de FIDE sluit men nieuw nationaal beleid niet uit. Zo laat