Net na middernacht op 1 april 2001 verbond Job Cohen, als toenmalig burgemeester van Amsterdam, vier stellen van gelijk geslacht in de echt. Een historische wereldprimeur die op 1 april 2026 herdacht werd met de aankondiging van een prachtige herdenkingsmunt. De munt wordt 17 april ceremonieel geslagen door de Koninklijke Nederlandse Munt, in opdracht van het ministerie van Financiën. Wij spreken Birte Bakker, persvoorlichter van de Koninklijke Nederlandse Munt.
Openstelling huwelijk voor mensen van gelijk geslacht
Op 21 december 2000 werd een wet aangenomen die Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek wijzigt. In artikel 30 staat voortaan: 'Een huwelijk kan worden aangegaan door twee personen van verschillend of van gelijk geslacht'. Hier ging echter een jarenlange strijd voor gelijke rechten aan vooraf. De eerste geluiden voor een gelijk huwelijk stegen al op in de jaren 80.
Vanaf het moment dat de vier stellen op 1 april 2001 in het huwelijk traden, trad ook de Wet openstelling huwelijk in werking. Vanaf toen konden stellen van gelijk geslacht met elkaar trouwen. Nederland was pionier, er zouden nog vele landen volgen. Nog steeds is het een actueel thema want er zijn ook nu nog landen waar een huwelijk voor stellen van gelijk geslacht niet mogelijk is en er zijn nog tientallen landen waar een relatie met iemand van gelijk geslacht strafbaar is.
De onthulling van de munt
Toen De Koninklijke Nederlandse Munt Job Cohen benaderde met de vraag of hij de nieuwe herdenkingsmunt wilde onthullen, was hij direct enthousiast, vertelt Birte. En op 1 april was het dan zover. Bij de Stopera, de plek waar de eerste huwelijken met paren van gelijk geslacht exact 25 jaar geleden werden voltrokken, onthulde Job Cohen de nieuwe herdenkingsmunt voor 25 jaar openstelling huwelijk. De munt wordt geslagen door de Koninklijke Nederlandse Munt, in opdracht van het ministerie van Financiën.
'Op 17 april zal voor genodigden de Ceremoniële Eerste Slag plaatsvinden bij de Beurs van Berlage. Wat we nu al kunnen vertellen is dat Hélène Faasen, de eerste vrouw die in Nederland trouwde met een vrouw, erbij zal zijn.'
Hélène Faasen spraken we in 2023 over de rechten van LHBTI+ personen in de grondwet. Deze rechten werden uiteindelijk definitief verankerd in artikel 1 van de Grondwet op dinsdag 17 januari 2023. De Senaat stemde toen in grote meerderheid voor een wetsvoorstel van D66, GroenLinks en PvdA. Het COC, dat bijna 20 jaar voor de wetswijziging heeft gepleit, sprak daarbij van een historische overwinning voor de regenbooggemeenschap. 
Het ontwerp van de munt
De herdenkingsmunt van 2023, ter ere van 50 jaar erkenning van COC Nederland, onderscheidde zich met vele mooie - bijna verborgen - tekens met een verwijzing naar een stuk geschiedenis. De nieuwe munt kenmerkt zich door een zekere eenvoud; een krachtig ontwerp met een drietal grote elementen: verbonden ringen, regenbogen en de centrale tekst 'Iedereen.'
De ringen staan symbool voor het huwelijk, de regenboog voor de LHBTI+ gemeenschap en samen met de tekst 'Iedereen' maakt dit in één woord helder wat het openstellen van het huwelijk voor mensen van gelijk geslacht betekent.
Het ontwerp is van Koos Breen, een interdisciplinair ontwerper, artdirector en kunstenaar gevestigd in Den Haag. Hij maakt werk in grafische vormgeving, objecten en ruimtelijke installaties, zowel in opdracht als zelfstandig. Breen nam een quote van Job Cohen als uitgangspunt van zijn ontwerp: 'Wij zijn… tot het inzicht gekomen dat een belangrijke verbintenis als het huwelijk moet openstaan voor iedereen'.
Er is een gouden en een zilveren munt, op de zilveren munt is gebruik gemaakt van kleur. Bij de ontwerpwedstrijd voor deze munt was het voor het eerst in jaren weer toegestaan door het ministerie van Financiën om kleur te gebruiken. Kleur was niet verplicht en het ontwerp moest ook zonder kleur bruikbaar zijn. Het ministerie zou uiteindelijk beslissen of de munt ook daadwerkelijk in kleur zou worden uitgebracht. Birte vindt: 'Het kleurgebruik had niet beter gekund.' Ze doelt daarbij op de bogen in het ontwerp die voor de regenboog staan, die zo natuurlijk nog sterker naar voren komen.
Idee aandragen voor een herdenkingsmunt?
Birte vertelt dat iedereen een onderwerp of idee kan aandragen voor een herdenkingsmunt. Het Ministerie van Financiën gaat door de inzendingen heen en maakt er een keuze uit. Vervolgens heeft de Muntadviescommissie de taak om de staatssecretaris van Financiën te adviseren omtrent de keuze van de beeldenaars (de afbeelding op een munt), voor nieuw uit te geven herdenkingsmunten en munten voor verzamelaars. Uiteindelijk is de Koninklijke Nederlandse Munt degene die de munt gaat produceren. Het ontwerp van een munt moet zowel door de Muntadviescommissie als door het Kabinet van de Koning. Birte: 'De Koning ziet het ook echt.' 
Oplages
Dit jaar zijn er twee herdenkingsmunten, waaronder dus deze herdenkingsmunt ter ere van het openstellen van het huwelijk voor mensen van gelijk geslacht.
De herdenkingsmunt is er in de volgende oplages:
- Gouden Tientje: 750
- Zilveren Vijfje (met kleur): 3.500
- BU-kwaliteit* in coincard: 10.000
- UNC-kwaliteit** in coincard: 40.000
Het zijn beperkte oplages, er worden geen nieuwe munten bij gemaakt. De munten zitten in een speciale blisterverpakking waardoor de munt goed zichtbaar is en goed beschermd blijft.
*Munten van BU-kwaliteit zijn de eerste munten die met een nieuwe muntstempel worden geslagen. Ze glimmen daardoor wat meer. Deze munten worden niet in omloop gebracht en zijn bedoeld voor verzamelaars en liefhebbers. In tegenstelling tot de munten van UNC-kwaliteit, vallen deze munten niet in een verzamelbak.
**UNC staat voor uncirculated. Munten van UNC-kwaliteit zijn geslagen voor omloop (gebruik), maar worden niet in omloop gebracht. Ze worden in het productieproces opgevangen in een metalen bak. Daardoor hebben munten van UNC-kwaliteit soms oppervlakkige beschadigingen.
Waarde van de munten
De herdenkingsmunt kan gebruikt worden om mee te betalen. De nominale waarde van het Gouden Tientje is 10 euro en de nominale waarde van het Zilveren Vijfje is 5 euro. De munten zijn verkrijgbaar op de website van de Koninklijke Nederlandse Munt.
*
Blijf op de hoogte!