Sandro Kortekaas (62), die zelf ook behoort tot de LHBTIQ+ community, zet zich al geruime tijd in voor queer vluchtelingen in Nederland via LGBT Asylum Support. Een stichting die hij zelf in 2015 oprichtte. Sandro, die recent door de IND als deskundige werd erkend, schrijft zelfstandig genuanceerde samenvattende rapporten. Rapporten die bij rechtszaken de omstandigheden van de vluchteling inzichtelijk maken voor rechters. Soms schrijft hij een rapport in opdracht van een advocaat. Belangrijk werk, want het komt voor dat de IND ten onrechte een queer vluchteling terugstuurt naar het (onveilige) land van herkomst. Soms pleegt een vluchteling vanwege zo'n beslissing suïcide. Waar gaat het mis en hoe kan het anders? Wij spreken Sandro. 

'Ben ik hier wel veilig?'

Sandro is ten tijde van ons gesprek op station Utrecht Centraal. Hij vertelt dat hij daar net nog snel even een man van Palestijnse komaf sprak. Sandro: 'Met hem komt het wel goed, hij is mondig genoeg. Volgende week heeft hij een gehoor in Ter Apel.'  

Mondigheid is een issue bij veel vluchtelingen, geeft Sandro aan. 'Velen hebben nog niet het vertrouwen om vrijuit te praten. 'Ben ik in een veilig land?' vragen ze zich af, 'Kan ik de advocaat wel vertrouwen?' De advocaat heeft niet altijd door dat het om een LHBTIQ+ persoon gaat. Er wordt daarom niet altijd een ondersteunende organisatie ingeschakeld. Dat zijn factoren waardoor zo'n eerste gehoor soms moeizaam verloopt.' 

Volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst van de Rijksoverheid (IND) verklaren vluchtelingen vaak te weinig in het eerste onderzoek. Sandro licht toe: 'In feite kijken ze niet goed naar iemands referentiekader. Kán iemand vanuit zijn cultuur op dat moment wel verklaren? En hoe wordt dit meegenomen in de beoordeling?' 

Niet Gay Genoeg

Met deze werkwijze, waarbij niet voldoende aandacht is voor de omstandigheden van de vluchteling, komt het voor dat de IND een queer vluchteling niet als zodanig erkent. Diegene is dus 'niet gay genoeg', en dat was de reden voor Sandro en de sociaal betrokken fotograaf Mona van den Berg om samen het boek #Niet gay genoeg -De naakte waarheid te realiseren. In het boek, dat in 2022 is uitgebracht, staan 28 portretten van LHBTIQ+ vluchtelingen in woord en beeld. Zij vertellen hun levensverhalen en vooral hun ervaringen met de IND. Het geeft deze groep een gezicht en stelt de manier van werken van de IND aan de kaak. 

Sandro: 'Er komt een tweede deel aan: Niet Gay Genoeg 2.0. Deze zal in het najaar verschijnen. Op de cover komt vermoedelijk een lesbisch stel. We zien zoveel afwijzingen en we willen laten zien dat het op heel veel niveaus nog verkeerd gaat.'

Zo vertelt Sandro over een vrouw uit Oeganda die getraumatiseerd naar Nederland kwam en in de eerste procedure niet goed wist hoe ze haar verhaal